Słownik pojęć¶

Zestawienie terminów używanych w programie MADAR i w niniejszej dokumentacji.

B¶

BO — Bilans Otwarcia : Stan kont na początku okresu rozrachunkowego (roku lub po zmianie systemu). Dla kont rozrachunkowych (należności, zobowiązania) BO wprowadza się przez Rejestry VAT → Inne księgowania; dla pozostałych kont — bezpośrednio w Planie kont.

BFK : Oznaczenie dokumentu w JPK_V7M(3): faktura wystawiona Bez KSeF — poza Krajowym Systemem e-Faktur (np. faktura na rzecz konsumenta lub wystawiona przed objęciem obowiązkiem KSeF).

BZ — Bilans Zamknięcia : Stan kont na koniec okresu. Przenoszony jako BO do kolejnego okresu.

C¶

CURRDAY : Wewnętrzny parametr systemu MADAR określający aktualną datę roboczą. Zmienia się przez Administracja → Bazy → Operacja na bazie → CURRDAY. Przydatny przy imporcie pliku JPK za inny miesiąc.

D¶

Data FA : Data wystawienia faktury. W JPK_V7M odpowiada polu DataWystawienia.

Data VAT : Data powstania obowiązku podatkowego VAT. W JPK_V7M odpowiada polu DataSprzedazy. Musi być taka sama jak data księgowania, jeśli VAT odliczany w tym samym miesiącu.

Data księgowania : Data wpisu dokumentu do ewidencji. Przy imporcie usług może różnić się od daty VAT.

DEK — Dekompletacja : Operacja magazynowa rozkładająca wyrób na składniki. Odwrotność kompletacji (KOM). Dostępna w opcji Produkcja → Kompletacja / Dekompletacja.

Dekretacja : Przypisanie dokumentu do kont księgowych. W MADAR może być automatyczna (na podstawie schematów z Dane dla F-K) lub ręczna — patrz Rejestry VAT.

DI : Oznaczenie w JPK_V7M(3): Dowód Inny niż faktura. Dotyczy dokumentów nieobjętych KSeF (ani BFK, ani OFF) — np. faktury offline24 bez numeru KSeF na dzień przesłania ewidencji.

E¶

e-Deklaracja : Elektroniczna forma deklaracji podatkowej składana przez internet przez system bramki Ministerstwa Finansów. Wymaga kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub autoryzacji danymi (PESEL + kwota przychodu). Patrz Wystawianie deklaracji.

F¶

F-K — Finanse-Księgowość : Pełna księgowość na podstawie ksiąg rachunkowych (w odróżnieniu od uproszczonej KPiR). Operuje planem kont, Księgą Główną i księgami pomocniczymi.

FA(2) : Standard XML faktur ustrukturyzowanych obowiązujący w KSeF. Definiowany przez Ministerstwo Finansów.

Faktura wewnętrzna (FW) : Dokument wewnętrzny stosowany do ewidencji reprezentacji i reklamy. Tworzy jednoczesny zapis po stronie zakupu i sprzedaży w Rejestrach VAT.

G¶

GLN — Global Location Number : Globalny Numer Lokalizacyjny punktu handlowego (GS1). W MADAR wpisywany w polu Uwagi karty kontrahenta (nowa linia pod adresem) lub w zakładce Dane adresowe konfiguracji firmy. Wymagany przy fakturowaniu do niektórych odbiorców (KSeF).

Gniazdo produkcyjne : Stanowisko lub komórka produkcyjna, do której przypisuje się zadania w planie produkcji i kartach pracy. Definiowane w opcji Produkcja → Gniazda.

GTU — Grupy Towarów i Usług : Kody 1–13 obowiązujące w JPK_V7M dla oznaczenia wybranych grup towarów i usług. Przypisywane do pozycji w katalogu towarów lub bezpośrednio na fakturze.

I¶

iusl : Typ rejestru VAT: import usług — nabycie usług od podmiotu zagranicznego (odwrotne obciążenie). Patrz Rejestry VAT → import usług.

J¶

JPK — Jednolity Plik Kontrolny : Standardowy format pliku XML przekazywany do Urzędu Skarbowego. Patrz JPK.

JPK_V7M / JPK_V7K : Plik JPK łączący ewidencję VAT z deklaracją VAT-7 (obowiązuje od X 2020). V7M — miesięczny, V7K — kwartalny. Generowany w module Deklaracje jako wariant v7m_N. Patrz też JPK.

K¶

Karta pracy : Dokument rejestrujący czas pracy ludzi i maszyn z podziałem na zlecenia, gniazda produkcyjne i zmiany. Podstawa do rozliczenia akordu i kosztów produkcji. Dane z kart pracy mogą trafiać do listy płac. Dostępne w opcji Produkcja → Karty pracy.

KOM — Kompletacja : Operacja magazynowa łącząca kilka elementów w jeden wyrób. Odwrotność dekompletacji (DEK). Dostępna w opcji Produkcja → Kompletacja / Dekompletacja.

KG — Księga Główna : Zestawienie wszystkich operacji na kontach syntetycznych. W MADAR zastąpiła starsze „zasobniki PK" — patrz PKR.

KP — Księga Pomocnicza : Ewidencja analityczna: rozrachunki z kontrahentami, ewidencja środków trwałych, listy płac itp. Tworzona automatycznie na podstawie rejestrów VAT.

KPiR : Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów — uproszczona forma ewidencji podatkowej dla podatników PIT. Patrz KPiR.

KSeF — Krajowy System e-Faktur : Rządowa platforma Ministerstwa Finansów do wystawiania, przesyłania i odbierania faktur ustrukturyzowanych. Obowiązkowy od 1 lutego 2026 r. Patrz KSeF.

Konto analityczne : Konto szczegółowe tworzone automatycznie w księdze pomocniczej (np. 200-KOWALSKI dla rozrachunków z kontrahentem). Nie wprowadza się ręcznie do planu kont.

Konto syntetyczne : Konto główne wprowadzane ręcznie do planu kont (np. 200, 400, 500).

Kwalifikowany podpis elektroniczny : Bezpieczny podpis elektroniczny oparty na certyfikacie kwalifikowanym, wymagany do wysyłki e-Deklaracji i pliku JPK. Alternatywnie e-Deklaracje można podpisać autoryzacją danymi (PESEL + kwota przychodu z roku poprzedniego) — ustawienie w zakładce Certyfikat w Konfiguracji.

M¶

MES — Manufacturing Execution System : Moduł produkcyjny do rejestracji pomiarów kontrolnych, ewidencji braków i czynności podczas produkcji. Umożliwia bieżący monitoring jakości na poziomie gniazda i zmiany. Dostępny w opcji Produkcja → MES.

Metoda kasowa (MP) : Szczególna metoda rozliczania VAT: obowiązek podatkowy powstaje w dacie uregulowania należności. Konfiguracja w [Administracja → Konfiguracja → Fakturowanie]: faktura MP — metoda kasowa.

MPP — Mechanizm Podzielonej Płatności : Inaczej split payment. Płatność VAT trafia na osobny rachunek VAT dostawcy. Wymagany dla określonych towarów i usług powyżej 15 000 zł.

N¶

Niezapłacone : Pole w okienku Rejestrów VAT przechowujące kwotę nierozliczoną. Aktualizowane automatycznie przy zapłacie — nie modyfikować ręcznie.

NOV : Kod stawki VAT w rejestrze: VAT nie odliczany (np. reprezentacja, zakup paliwa objęty ograniczonym odliczeniem).

NP / NPe : Kody stawki VAT: NP = eksport usług niepodlegający VAT (pole p.11 JPK), NPe = eksport usług do UE art. 28b (pole p.12 JPK + VAT-UE).

O¶

OFF : Oznaczenie w JPK_V7M(3): faktura wystawiona w trybie offline24 (awaria KSeF) — na dzień złożenia ewidencji nie ma jeszcze numeru KSeF.

P¶

PKR — Polecenie Księgowania Ręczne : Dowód wewnętrzny do ręcznych zapisów w Księdze Głównej. Zastąpił dawny „zasobnik PK". Dostępny w opcji Księgowość → PKR.

Plan produkcji : Harmonogram zadań produkcyjnych określający termin, miejsce (gniazdo) i wykonawcę. Powiązany z recepturami i zleceniami PROD. Dostępny w opcji Produkcja → Plan produkcji. Może być wyświetlany jako monitor informacyjny (ekran startowy operatora).

PROD — Zlecenie materiałowe : Dokument produkcyjny pobierający surowce ze stanu magazynowego i przyjmujący wyrób gotowy na magazyn na podstawie receptury. Wystawiany w opcji Produkcja → Zlecenia materiałowe. Surowce mogą być modyfikowane, jeśli receptura ma zaznaczone [V] dozwolona modyfikacja.

PROZ — Rozliczenie produkcji : Dokument korygujący rzeczywiste zużycie surowców i ilość wyrobu gotowego względem zlecenia PROD. Tworzony wyłącznie przy wystąpieniu różnic. Dostępny w opcji Produkcja → Rozliczenie.

Półprodukt : Wyrób pośredni w procesie produkcji — może być surowcem w kolejnej recepturze. Ewidencjonowany w katalogu towarów; w recepturze oznaczany jako typ półprodukt.

Podmiot trzeci : Dodatkowy uczestnik transakcji umieszczany na fakturze w KSeF (np. hurtownia nabywcy wymagająca własnego identyfikatora). ID podmiotu trzeciego wpisuje się w zakładce Fakturowanie karty kontrahenta.

potZ / REK : Typy rejestrów VAT do obsługi korekt i ulgi na złe długi. potZ — korekta VAT należnego lub naliczonego; REK — korekta z ulgi na złe długi (pola p.68–69, p.46–47 JPK). Patrz Rejestry VAT → Korekty.

PZ — Przyjęcie Zewnętrzne : Dokument magazynowy rejestrujący przyjęcie towaru na stan. W rejestrach VAT: typ PZ = zakupy towarów handlowych wprowadzane na magazyn (pola p.42–43 JPK).

R¶

Receptura : Definicja składu wyrobu używana w module Produkcja: surowce i ich ilości, robocizna (czynności, czas, cena), odpady i narzuty. Receptury mogą być wielopoziomowe — półprodukt może posiadać własną recepturę. Definiowane w opcji Produkcja → Receptury.

Rozbiór : Operacja produkcyjna polegająca na podziale surowca na frakcje lub produkty (np. rozbiór tuszy mięsnej). Dostępny w opcji Produkcja → Inne → Rozbiór.

refreshToken : Token odświeżający sesję z KSeF. W programach instalowanych (Madar7, KPR Madar 4.0) wymagany raz w tygodniu — opcja KSEF → pozyskanie refreshToken w module Faktury elektroniczne.

Remanent : Spis z natury towarów i materiałów na koniec okresu (roku, likwidacji). Uwzględniany w KPiR i deklaracji VAT.

S¶

Środki trwałe (ŚT) : Składniki majątku trwałego firmy (budynki, maszyny, urządzenia, środki transportu itp.) objęte ewidencją i amortyzacją. W MADAR ewidencjonowane w module Środki trwałe. Rozróżnienie z WNiP: pole Ewidencja na karcie środka (0 = ŚT, 1 = WNiP).

Amortyzacja : Systematyczne rozłożenie kosztu nabycia środka trwałego w czasie jego użytkowania. MADAR obsługuje metody: liniową, degresywną (z automatycznym przejściem na liniową gdy liniowa jest wyższa) oraz jednorazową (dla środków niskocennych). Naliczana miesięcznie lub rocznie; księgowana do KPiR lub F-K.

OT — Przyjęcie środka trwałego : Dokument przyjęcia środka trwałego do użytkowania. Drukowany w Środki trwałe z menu Dokumenty → OT — przyjęcie Ś.T. na podstawie danych z karty środka.

LT — Likwidacja środka trwałego : Dokument likwidacji środka trwałego. Drukowany po zaznaczeniu [V] ZLIKWIDOWANY na karcie środka w Środki trwałe. Przy likwidacji przed pełnym umorzeniem należy przeliczyć amortyzację.

WNiP — Wartości Niematerialne i Prawne : Składniki majątku niematerialnego (licencje, patenty, znaki towarowe, oprogramowanie, prawa autorskie). Ewidencjonowane w module Środki trwałe z polem Ewidencja = 1.

KŚT — Klasyfikacja Środków Trwałych : Urzędowa systematyka środków trwałych wg grup: 0 Grunty, 01 Budynki i lokale, 02 Obiekty inżynierii, 03 Kotły i maszyny energetyczne, 04–05 Maszyny i aparaty, 06 Urządzenia techniczne, 07 Środki transportu, 08 Narzędzia i wyposażenie, 09 Inwentarz żywy. Numer KŚT wpisywany na karcie środka determinuje stawkę amortyzacji.

Surowiec : Materiał pobierany ze stanu magazynowego podczas realizacji zlecenia produkcyjnego PROD. Ewidencjonowany w katalogu towarów; w recepturze oznaczany jako typ zwykły surowiec. Możliwe też typy: zamiennik (zastępuje surowiec podstawowy przy braku) i półprodukt.

Split payment : Patrz MPP.

SrTrw : Typ rejestru VAT: zakup środków trwałych. Pola JPK: p.40–41.

Status 200 : Kod odpowiedzi serwera MF oznaczający sukces. Pojawia się w dwóch kontekstach:

- **[e-Deklaracje](deklaracje/parametry.md#kody-komunikatow-e-deklaracji)** — deklaracja przetworzony poprawnie przez bramkę MF
- **[KSeF](ksef/faktury-elektroniczne.md)** — faktura przyjęta przez KSeF i nadano jej numer KSeF

W obu przypadkach status 200 = operacja zakończona powodzeniem.

T¶

Temat : Przekrojowy atrybut dokumentów w MADAR łączący operacje sprzedaży, zakupów, produkcji i kosztów według wspólnego klucza (zlecenie, projekt, dział, kontrakt). Przypisanie tematu do dokumentu umożliwia uzyskanie raportów przychodów i kosztów dla danego zlecenia. Używany m.in. w zleceniach PROD i kartach pracy.

Token KSeF : Klucz autoryzacyjny do Krajowego Systemu e-Faktur. Generowany w Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 i wprowadzany w Administracja → Konfiguracja → Deklaracje. Dostępne środowiska: PRODUKCJA, DEMO, TEST.

U¶

UPL-1 : Formularz pełnomocnictwa do podpisywania e-Deklaracji w imieniu podatnika. Składany jednorazowo w urzędzie skarbowym przed pierwszą wysyłką elektroniczną. Patrz Wystawianie deklaracji.

UPO — Urzędowe Potwierdzenie Odbioru : Dokument potwierdzający przyjęcie przesyłki przez system MF. Wystawiany osobno dla:

- **[e-Deklaracji](deklaracje/wystawianie.md#upo--urzedowe-potwierdzenie-odbioru)** — po poprawnym przetworzeniu deklaracji
- **[JPK](ksiegowosc/jpk.md#pobranie-statusu-i-upo)** — po poprawnym przetworzeniu pliku JPK

V¶

VAT-7 / VAT-7K : Deklaracja podatku od towarów i usług: VAT-7 miesięczna, VAT-7K kwartalna. Od X 2020 zastąpione przez JPK_V7M / JPK_V7K (deklaracja wbudowana w plik JPK).

W¶

WDT — Wewnątrzwspólnotowa Dostawa Towarów : Sprzedaż towarów do kontrahenta z innego kraju UE. W MADAR obsługiwane w osobnym rejestrze VAT. Pola JPK: p.21–22.

WNT — Wewnątrzwspólnotowe Nabycie Towarów : Zakup towarów od kontrahenta z innego kraju UE. W MADAR obsługiwane w osobnym rejestrze VAT. Pola JPK należnego: p.23–24. Patrz Rejestry VAT → WNT.

Wyrób gotowy : Produkt końcowy wytworzony w procesie produkcji, przyjmowany na magazyn wyrobów w wyniku realizacji zlecenia PROD. Ewidencjonowany w katalogu towarów; w recepturze definiowany na zakładce wyroby wraz z procentowym udziałem w zużyciu materiałów.

Z¶

Zapotrzebowanie : Zestawienie surowców wymaganych do realizacji planowanej produkcji. Generowane automatycznie na podstawie receptur i planu produkcji, z uwzględnieniem bieżących stanów magazynowych i otwartych zamówień. Dostępne w opcji Produkcja → Wydruki → Zapotrzebowanie.

ZAW-FA : Pełnomocnictwo do KSeF dla osób prawnych. Składane w Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 przed wygenerowaniem tokenu PRODUKCJA.